آثار مثبت و منفی اجتماعی – فرهنگی گردشگری

دانلود پایان نامه

آثار مثبت و منفی اجتماعی فرهنگی گردشگری

در برخورد اول بین گردشگران و جامعه میزبان تعاملات فرهنگی طرفین، نمود پیدا می کند. جهانگردان هنگام عزیمت به یک مقصد، ابتدا با فرهنگ آن مقصد روبرو می شوند و از همان برخورد اول، تعاملات فرهنگی میزبان و میهمان آغاز می شود. ظواهر، رفتارها، برخوردها و تقاضاهای جهانگردان تأثیراتی بر جامعه میزبان می گذرد.  تفاوت ها، تعارضات و تضادهای فرهنگی و … رخ می نماید. ابتدا ظواهر رفتاری، رفتارها، برخوردهای طرفین تأثیراتی بر جامعه میزبان می گذارد و همچنین مهمان نوازی، ادب و تواضع، رفتارها و فضای حاکم بر محیط مقصد جزء عناصر غیر ملموسی هستند که بر جامعه مهمان اثرات انکار ناپذیری دارند. برایند این تعاملات می تواند آثار خوشایند و یا ناخوشایندی داشته باشد. محققان برای توسعه گردشگری تأثیرات مثبت اجتماعی و فرهنگی فراوانی برشمرده اند، که به پاره ای از آنها اشاره می شود:

  • ایجاد امکان آشنایی مردم کشور با نحوه زندگی سایر ملل
  • افزایش سطح رفاه و کیفیت زندگی مردم جامعه
  • ایجاد وسعت نظر و بسط حوزه دید مردم
  • غنی شدن تجارب فرهنگی افراد جامعه
  • ایجاد امکان انتقال ارزشهای فرهنگی به جهانیان
  • محافظت از میراث فرهنگی و تاریخی کشور
  • احیاء سنت های ملی
  • امکان استفاده از تسهیلات تفریحی و فرهنگی برای مردم جامعه
  • افزایش فضاها و مکان های عمومی
  • ایجاد احترام متقابل بین مردمی با فرهنگ های متنوع. (ضرابی و اسلامی،1390،صص52-37 به نقل از زاهدی،1390)

(Wafik & others:2011) سایر تأثیرات اجتماعی گردشگری را به شرح زیر بر شمرده است:

  • خشنودی گردشگران از خدمات قابل دسترس در عرصه های گردشگری
  • بررسی رفتار گردشگر در داخل مجموعه گردشگری
  • تعادل بین تعداد گردشگران و جوامع محلی
  • وابستگی اصالت جوامع محلی به تمایلات گردشگران

توسعه گردشگری الزاماً تأثیرات مثبت اجتماعی و فرهنگی ندارد. از آنجایی که گردشگری با تعامل بین انسانها مرتبط می باشد، این ارتباط وجوه گوناگونی دارد. این وجوه در دو طرف یک نمودار می تواند نشان داده شود. از تأثیر بسیار مثبت در یک طرف نمودار تا تأثیرات بسیار منفی در طرف دیگر نمودار. با این توصیف در کنار اثراث مثبت برخی تأثیرات منفی اجتماعی و فرهنگی جهانگردی عبارتند از:

  • افزایش فحشاء
  • رشد الکلیسم
  • افزایش بی قراری در جامعه و زندگی شخصی (کاظمی،1382،صص48-39)

با توجه به شکل 2-1 انگیزه حضور جهانگردان در مقصد جهانگردی تأمین تقاضاهایی است که به خاطر آن به گردشگری اقدام می نمایند. این تقاضا با توجه به نیاز آنان متفاوت خواهد بود. تقاضای جهانگردی در فومن و به خصوص در قلعه رودخان برخورداری از طبیعت زیبا، آب و هوای معتدل و مناسب، بازدید از جاذبه تاریخی و باستانی منطقه می باشد. به میزانی که منطقه بتواند به نحو مطلوب نیاز آنان را تأمین نماید، گردشگران تأثیر خود را می گذارند. بیشترین تأثیر تعاملات فرهنگی می باشد. بازدید دوباره از این منطقه وابسته به کسب رضایت گردشگر است. چنانچه عوامل متعدد موجود در منطقه قدرت تأمین خواسته ها و نیازهای گردشگر را داشته باشد، بازدید مجدد صورت خواهد گرفت.

آثار مثبت و منفی اجتماعی – فرهنگی گردشگری

گردشگران با میزانی از خشنودی و یا ناخشنودی به مبداء گردشگری بازگشت می نمایند. در این بازگشت خواسته یا ناخواسته الگوهای فرهنگی جامعه میزبان را با خود به همراه می برند و جامعه میزبان نیز از الگوهای فرهنگی گردشگران تأثیر می پذیرند. مواجهه فرهنگی به هر دو جامعه مربوط می شود. جامعه میزبان و جامعه گردشگر. شکل 2-1 صفحه 21 این چرخه را به خوبی نشان می دهد.

جهانگردان تمایل دارند محصول جهانگردی را طبق علایق و سلایق خود دریافت نمایند. بر اساس نگرش اقتصادی به جهانگردی و مفروض گرفتن قوانین عرضه و تقاضا بر بازار جهانگردی، عرضه کننده (جامعه میزبان) باید محصول خود را مطابق خواسته تقاضا کننده (جامعه میهمان) ارائه دهد. نتیجه این فرایند، تجاری شدن فرهنگ یا کالایی شدن فرهنگ را در پی خواهد داشت. به عبارتی جامعه میزبان محصولات فرهنگی خود را به گونه ای منطبق با خواسته های جهانگردی تبدیل می کند تا برای دیگران در سطح گسترده ای نیز قابل مصرف باشد. (کاظمی،1382،صص48-39)

آثار مثبت و منفی زیست محیطی گردشگری

توسعه گردشگری آثار مثبت و منفی زیست محیطی نیز دارد. گردشگری در خلاء اتفاق نمی افتد. بلکه بستر گردشگری، محیط و به عبارتی طبیعت می باشد. در حال حاضر یکی از دغدغه های نسل حاضر حفاظت از محیط زیست به نحوی که نیاز نسل حاضر به بهترین نحو ممکن برآورده شود و حقحق ایندگان دستخوش تغییرات سوء نگردد، مطرح می شود. (اسدپور و مشیری، 1387،صص24-11) حضور گردشگر در عرصه های طبیعی، سبب جلب توجه به این عرصه ها می گردد. اندیشه حفظ عرصه ها برای استفاده مداوم، در اولویت فعالیت های توسعه گردشگری قرار می گیرد. نگهداری از موزه ها، زیستگاه های جانوری یا گیاهی، دگرگونی های اقلیمی، جاذبه های انسان ساخت و یا موجود از اهم فعالیت های توسعه گردشگری در بخش زیست محیطی می باشد.

محیط زیست شامل محیط طبیعی و فیزیکی بستر فعالیت انسان است. رابطه انسان با محیط به سه دسته تقسیم می شود:

  • محیط تنها به عنوان بستر فعالیت ها به حساب می آید.
  • ویژگی های محیطی می تواند بر نوع فعالیتی که در آنجا انجام می شود، اثرات کلی بگذارد.
  • محیط کانون انواع فعالیت های گردشگری از جمله طبیعت گردی، جهانگردی ماجراجویانه می باشد. (عزمی و همکاران، 1390،صص25-13 به نقل از نورمسلمیان)

گردشگری هم منبع ایجاد روابط حسنه بین المللی، صلح و تفاهم و هم منبع ویرانگر و منحرف کننده از فرهنگ بومی، یک منبع تخریب زیست محیطی، تجاوز به حریم خصوصی افراد، شرافت و اصالت به حساب می آید. (تدریس حسنی و رحیمی پور، 1392،صص37-33) تأثیرات منفی گردشگری نیز اجتناب ناپذیرند که بایستی تلاش شود تا جلوی آن گرفته و یا به حداقل برسند. اثرات منفی از قبیل: آلودگی هوا، آلودگی خاک، آلودگی آب، مشکل تراکم ترافیکی، ریخت و پاش زباله ها، آسیب به بناهای تاریخی، تخریب گیاهان طبیعی، تخریب حیات وحش. (ضرابی و اسلامی،1390،صص52-37) آلودگی های ناشی از پسماندها، آلودگی های صوتی و آلودگی های بصری، گسترش بیماری ها نیز از تأثیرات منفی گردشگری است که روز به روز بر دامنه تأثیر آن ها افزوده می شود.

حضور گردشگران فراتر از ظرفیت، اثرات مخرب زیست محیطی به همراه دارد که تعدادی از آن اثرات به عنوان پیامدهای زیست محیطی توسعه گردشگری عبارتند از:

  • تغییر کاربری اراضی
  • تخریب چشم انداز
  • آلودگی آب های ساحلی یا محیط زیست
  • انباشت زباله
  • افزایش ساخت و ساز بی رویه. (قرخلو و همکاران، 1388،صص12-1)
دانلود پایان نامه