آموزشی - علمی - دانشگاهی
مفهوم نرخ ارز

مفهوم نرخ ارز

در علم اقتصاد و بر اساس تعریف محدود ارز، به قیمت مبادله یک واحد پول رایج با پول رایج دیگر نرخ ارز گفته می‌شود.در حالی که در مفهوم گسترده‌تر، به کلیه ابزارهای مالی که در پرداخت‌های بین‌المللی جهت انجام معاملات بین کشورها مورد استفاده قرارمی گیرد، ارز گفته می‌شود. بر اساس این تعریف علاوه بر پول سایر کشورها، طلا، حق برداشت مخصوص(SDR)[1] و برات هم می‌توانند ارز تلقی شوند. البته آنچه که شایع است و به طور معمول از آن به عنوان ارز یادمی شود، همان نرخ مبادله‌ی دو پول رایج است و مردم از طلا،حق برداشت مخصوص و سایر دارایی‌های مالی به عنوان ارز استفاده نمی‌کنند. در تبیین نقش نرخ ارز در امور و عملیات‌های مالی از دو روش مستقیم و غیر مستقیم معروف استفاده می‌شود. در روش مستقیم، ارزش هر واحد پول رایج داخلی بر حسب واحدهای پول خارجی بیان شده، در حالی که در روش غیر مستقیم ارزش هر واحد پول خارجی بر حسب واحدهای داخلی بیان می‌شود. در اکثر کشورهای دنیا از روش غیر مستقیم برای بیان نرخ ارز استفاده می‌شود و افزایش در این نرخ به معنی آن است که قیمت پول  خارجی بر حسب پول داخلی گران‌تر شده است. به عبارت دیگر ارزش پول داخلی در مقابل پول خارجی نسبت به قبل کاهش یافته است (پور مقیم،1384).

     محققان در سال‌های اخیر نرخ ارز واقعی را به عنوان قیمت نسبی کالاهای تجاری به کالاهای غیر تجاری تعریف نموده‌اند. افزایش در این نرخ به معنی آن است که کشور، کالاهای تجاری را نسبت به گذشته با هزینه کمتری تولید می‌کند و اگر تغییری در قیمت‌های  نسبی بقیه جهان اتفاق نیفتد، قدرت کشور در عرصه بین‌المللی افزایش یافته است.در این حالت کشور مورد نظر،کالاهای تجاری را نسبتا (در مقایسه با سایر کشورها) با کارایی بیشتر از قبل تولید می‌کند.بر عکس کاهش در نرخ ارز واقعی، نمایانگر بدتر شدن قدرت رقابت کشور در سطح بین‌المللی است. برخی دیگر نرخ ارز واقعی را نسبت  قیمت داخلی کالاهای صادراتی به قیمت کالاهای غیر تجاری و عده‌ای نیز آن را به عنوان نسبت قیمت کالاهای وارداتی به کالاهای غیر تجاری تعریف نموده‌اند. تعریف سنتی نرخ ارز واقعی بر اساس نظریه برابری قدرت خرید(ppp)[2] استوار است .بر اساس این نظریه، نرخ ارز واقعی به عنوان نرخ ارز اسمی تعدیل شده توسط قیمت‌های نسبی میان دو کشور مورد نظر بیان می‌گردد علاوه بر این، نرخ ارز چند جانبه یا نرخ ارز موثر، نرخی است که ارزش پول داخلی یک کشور را در مقابل پول چند کشور خارجی و بر حسب یک نرخ بیان می‌کند.این نرخ میانگین وزنی نرخ‌های ارز بین پول داخلی و پول کشورهای عمده طرف معامله با کشور است به گونه‌ای که وزن‌های بکار برده شده در ارزش برابری پول به وسیله اهمیت نسبی تجارت کشور با هر کشور طرف معامله محاسبه شده باشد(جهانشاهی،1389).



[1]. Special Drawing Right

[2]. Purchasing Power Parity

چاپ این مطلب: کلیک کنید

(0 لایک)
نظرات (0)
امکان ثبت نظر جدید برای این مطلب وجود ندارد.