تاثیر بازخورد معلم(نوشتاری و کلامی) در ارزشیابی های تکوینی بر خودکارآمدی و میزان استفاده از راهبردهای یادگیری خودتنظیم۹۱- قسمت ۶- قسمت 2

تاثیر بازخورد معلم(نوشتاری و کلامی) در ارزشیابی های تکوینی بر خودکارآمدی و میزان استفاده از راهبردهای یادگیری خودتنظیم۹۱- قسمت ۶- قسمت 2

۲

 

 

 

یادآوری دانش مفهومی

 

 

 

 

  • قواعد تهیه ی سؤالات جور کردنی را باز گو کند

 

۲

 

 

 

جمع ۵

 

 

 

 

 

مهمترین فواید ارزشیابی تکوینی برای معلمان:
ارزشیابی تکوینی، ضمن این که می تواند فواید متعددی برای یادگیرندگان داشته باشد. به همان میزان می تواند برای معلمان نیز مفید واقع گردد، زیرا از طریق نتایج و بازده های حاصل از آن می توان به نقاط قوت و ضعف فعالیت آموزشی آگاهی پیدا کرد. بنابراین این نوع ارزشیابی به طور کلی در جهت بهبود و ارتقای هر چه بیشتر محورهای اساسی نظام آموزشی،یعنی یاددهی و یادگیری ،به کار می رود.
مهم ترین نتایج ارزشیابی های تکوینی برای معلمان عبارتست از: بازخورد برای معلمان،کنترل کیفیت، جایگزین نمودن روش های نوین و یا جانشین برای بهبود بخشیدن و پیش بینی نتایج ارزشیابی نهایی(تراکمی)که در ذیل به توضیح آنها پرداخته می شود(کاظمی، ۱۳۵۵).
۱٫ بازخورد برای معلمان: آن چه در این مبحث مطمح نظر است، این است که لازم است ارزشیابی های تکوینی ،اطلاعاتی به شخص معلم ارائه دهد تا بتواند بر نقاط قوت و ضعف یاددهی خود، آگاهی و اشراف پیدا کند و در صورت نیاز در جهت اصلاح و تغییر تدریس خود گام بردارد و یا آن که آن را مبنای تجدید نظر و بازآموزی مفاهیم و مطالبی قرار دهد که دانش آموزان در یادگیری آنها با مشکلات جدی مواجه هستند.
۲٫ کنترل کیفیت: یکی از فایده های ارزشیابی تکوینی که می تواند متوجه معلم باشد، کنترل کیفیت شیوه ی تدریس و چگونگی کیفیت نوع سوالات آزمون های تکوینی است که این مورد بیشتر در آن دسته از واحد های آموزشی که به صورت پی درپی باشد صدق می کند و باعث می شود ،معلم،پرونده ای جهت ثبت و نگهداری نتایج آزمو ن های تکوینی دوره های تحصیلی متفاوت تهیه کند و آن را به عنوان مجمو عه ای از نرم ها و انتظارات ،مورد استفاده قرار دهد و به مقایسه نتایج آزمون های تکوینی دوره های تحصیلی مختلف در یک درس مشخص بپردازد که بدین طریق قادر است به میزان کیفیت شیوه تدریس و کیفیت آزمون های تکوینی به عنوان ابزاری جهت سنجیدن آموخته ها و دستیابی به اهداف آموزشی پی ببرد.
۳٫ به کارگیری راه های نوین به منظور بهبود بخشیدن یاددهی: این راهبرد یکی از فواید اساسی ارزشیابی های تکوینی است که می تواند به معلم مربوط باشد. منظور از طرق و روش های جایگزین این است که مواد آموزشی مختلف و متنوعی که وجود داردآمی توانند همان مطالب آموزشی را به زبان ساده و گویاتری به دانش آموزان انتقال داد.
۴. پیش بینی نتایج ارزشیابی نهایی (تراکمی): آزمو ن های تکوینی ،آن دسته از آزمون هایی هستند که پیشرفت تحصیلی دانش آموزان رادر واحدهای آموزشی معین و جزئی مشخص می سازد ،اما آزمون نهایی یا تراکمی ،آزمونی است که میزان پیشرفت تحصیلی را در چندین واحد آموزشی و کلی مشخص و معین می کند. پس خواه ناخواه نکات اشتراک زیادی،هم از لحاظ موضوع و هم از نظر رفتارهای مورد انتظار ،با هم خواهند داشت و طبیعی خواهد بود که نتایج این دو نوع ارزشیابی با یکدیگر ارتباط داشته باشند شایان ذکر است که سوالات آزمون های تراکمی در حقیقت نمونه ای معرف از سوالات آزمون تکوینی که قبلا به اجرا در آمده است است. در ارتباط این دو مبحث،بلوم و همکاران[۸۹](۱۹۸۲) تحقیقی مبتنی بر این که این دو نوع ارزشیابی یک رابطه ی مستقیم و همبستگی نسبتا بالایی با همدیگر دارند انجام داده اند. بنابراین،توجه به این همبستگی و ارتباط مستقیم می توان نتایج ارزشیابی تراکمی را به واسطه نتایج ارزشیابی تکوینی پیش بینی نمود. سرانجام، یادگیر ی فرایندی است که می توان آن را در جریان شکل گیری، با بهره گرفتن از ارزشیابی های تکوینی ،مورد مشاهده و سنجش قرار داد و کارآیی این فرایند را مدت ها قبل از فرارسیدن زمان ارزشیابی تراکمی ،افزایش داد و نهایتا بدین ترتیب به بهبود و ارتقای یاددهی و یادگیری دانش آموزان همت گماشت.
مهمترین فواید ارزشیابی تکوینی برای یادگیرندگان :
۱. کمک به یاد گیری دقیق واحد های یاد گیری هر درس : به جرأت می توان گفت مفید ترین جنبه ی ارزشیابی تکوینی در کمکی است که این نوع ارزشیابی به دانش آموز می کند تا مادۀ درسی ورفتار های مربوط به هر واحد را بیاموزد، زیرا در این نوع ارزشیابی ها اگر بازخورد به شکلی مناسب ارائه، یعنی اشتباهات یادگیرند گان متذکر گردد ویا مورد تشویق وتحسین قرار بگیرد، می توان کمک قابل ملاحظه ای به پیشرفت فراگیران بکند؛ هم چنین اگر موضوع درس دارای مراحل پیاپی باشد یعنی دانستن مطالب واحد های نهایی منوط و وابسته به آموختن مطالب اولیه وآغازین باشد لازم است که یادگیرنده در واحد های اولیه به حد تسلط رسیده باشد که این امر تا حدود زیادی از طریق آزمون های تکوینی قابل دستیابی است . یکی از علل دیگر دستیابی دانش آموز به واحد های یادگیری این است که دانش آموز خود را مجبور می بیند که در مطالعه ی درسی مربوط کوشش بیشتر ی انجام بدهد زیرا خود را در مقابل آزمون های بعدی می بیند بدین ترتیب ارزشیابی های تکوینی دانش آموزان را از دو جهت یاری می کند یکی آن که تمامی مطالب آموختنی را به واحد های کوچکتر ی می شکند ودیگر آن که او را وادار می سازد تا در حین آن که خودش ودیگر سر گرم آموختن واحد معینی هستند آمادگی بیشتر برای واحد های بعدی داشته باشند .
۲٫ ارائۀ باز خورد و آگاهی از نتایج هر واحد درسی: از فواید دیگر ارزشیابی تکوینی که جزءِ جدایی ناپذیر آن محسوب می شود آگاهی از نتایج هر واحد درسی ومیزان یاد گیری حاصل شده است. بعضی از مطالعات و بررسی ها نشان داده اند آگاهی از نتیجه با ارائه باز خورد به شکل مناسب ، موجب بهبود یادگیری خواهد شد(نیول و مک گینس، ۱۹۸۵).
۳. تسلط آموزی: در تاثیرات مفید دیگر ارزشیابی تکوینی، تسلط آموزی و چیرگی بر مواد آموزش است، زیرا برای دانش آموزان که به حد تسلط یا نزدیک به آن رسیده اند به عنوان پاداش یا تقویت کننده موثر خواهد بود. این امر خصوصا از این بعد اهمیت دارد که موجبات تقویت مثبت دانش آموزان را نسبت به یادگیری واحد کوچک فراهم می سازد. وجود شواهد و مدارکی دال بر تسلط و چیرگی یادگیرنده به موضوع آموخته شده می تواند موجب انگیزش و کوشش مناسب و بیشتر برای یادگیری مطالب بعدی گردد.
۴. تشخیص مشکلات و نارسایی های یادگیری: از مزایا و فواید دیگر ارزشیابی تکوینی “تشخیص مشکلات “است. هم چنان که قبلا توضیح داده شد، نمره ی آزمون های تکوینی ،در فرایند یاددهی و یادگیری ارزشی چندان ندارد. جز آن که به عده ای از یادگیرندگان اطمینان می دهد که به حد تسلط رسیده اند یا خیر؛ اما جدا از این مطلب، این نوع آزمون ها نشان می دهند که کدام پرسش ها را درست جواب داده اند و به کدام سوال ها جواب نداده اند یا ناقص و نادرست جواب داده اند که از این طریق می توان پی به نارسایی ها و مشکلات یادگیری یادگیرنده گان برد.
آزمون های تکوینی باید به صورتی باشد که ضمن این که به تشخیص مشکلات و نارسایی های یادگیری دانش آموز پی می برد،باید وسیله ای برای کمک و اصلاح یادگیری وی نیز باشد.
بازخورد[۹۰]
در هرنظام آموزشی از جمله کسانی که می توانند در کاهش یا افزایش بهره وری نظام آموزشی کاملا موثر باشند معلمان مدرسه هستند. بسیاری براین باورندکه معلمان می توانند روی انگیزش دانش آموزان اثربگذارند. درتعیین نحوه ی تدریس وکار با دانش آموزان، معلمان می توانند تعاملات کلاسی رابه گونه ای تنظیم کنند که روی دانش آموزان اثرات مختلفی داشته باشند. باوجود اثر انکار ناپذیر معلمان، خیلی وقت نیست که محققان راه های فراوانی راکه معلمان می توانند روی انگیزش دانش آموزان اثر بگذارند شناخته اند. درگذشته نقش معلمان رادر این زمینه بسیار محدود می پنداشتند. روش اصلی معلمان برای ایجاد انگیزش در دانش آموزان دادن پاداش هایی از قبیل نمره ، امتیاز ،تشویق و…بوده است. این دید گاه که از نظریه ی شرطی سازی عامل اخذ شده بود امکان انگیزش رادرمحیط قرارمی داد. هدف نهایی چنین نظامی این بود که دانش آموزان فعالانه درفرایندیادگیری شرکت کنند. معلم مطالب راتنظیم می کرد دانش آموزان پاسخ می دادند و پاداش می گرفتند به این ترتیب برای یادگیری ،نیاز به تعامل زیادی بامعلمان نبود (کلر[۹۱]،۲۰۰۶). شواهدی که ازمنابع گوناگون به دست آمده این نقش معلمان راتغییرداده است .
رویکردی که نشان داده است می تواند به خوبی برآورد کندکه آیا دانش آموزان به اهداف و استاندارد های مشخص شده رسیده اند یا نه رویکرد انجام ارزشیا بی های تکوینی همراه با ارائه بازخورد های مناسب است (اورسماند،مری و ریلینگ،[۹۲] ،۲۰۰۲). امتحانات و ارزشیابی های تکوینی بسیار سودمند و موثر هستند زیرا به خوبی آشکار می کنند که دانش آموزان چه خطاهایی دارند و برای رسیدن به عملکرد مطلوب چه نیازهایی دارند. (اورسماند،مری و ریلینگ، ۲۰۰۲).
معلمان معمولاً از طریق دادن اطلاعاتی به دانش آموزان در رابطه با این که چرا یادگیری مهم است و چگونه به آن ها درانجام تکالیف مختلف کمک خواهد کرد، در دانش آموزان انگیزش ایجاد می کنند تابه مطالب توجه کنند و اطلاعات رابرای یادآورهای بعدی سازمان دهی ومرور ودرصورت لزوم از آنها استفاده کنند. یکی از فعالیت هایی که معلم می تواند در فرایند یاددهی یادگیری انجام دهد مقولۀ ارزشیابی است، که به بازخورد عملکرد روزانه و مرور گاه به گاه گفته می شود. باز خورد معلم یک عملکرد مهم در تدریس است(روز نشاین و استیو نز ،۱۹۸۶). بازخورد عبارت است از اطلاعاتی درباره ی وضعیت فعلی دانش آموز(چگونگی یادگیری و عملکردش) با توجه به اهداف و استاندارد های یادگیری از قبل مشخص شده (باتلر[۹۳]،۱۹۹۸).
معلم زمانی که انتقال دهنده ی باز خورد است، در قالب بیاناتی(به طور گفتاری) یا نوشته هایی (به شکل مکتوب) نحوه عملکرد دانش آموز را به او نشان می دهد که عملکردش ضعیف یا قوی، درست یا نادرست است. در مقابل دانش آموز نیز ازاین اطلاعات برای بهبود عملکرد آتی خودش استفاده می کند(وورک،۲۰۰۳).
چندین مساله به هنگام ارائه ی بازخورد معلم بعد از انجام ارزیابی های تکوینی وجود دارد که باید به آن ها توجه کرد: اول این که؛ انجام ارزیابی های تکوینی به طور خاص در دست معلم است چرا که فهمیدن این مطلب که دانش آموز درزمینه یادگیری چقدر پیشرفت داشته است و این که چقدر توانسته بر یادگیری خودنظارت و کنترل داشته باشد بیشتر از طریق این ارزیابی ها مشخص می شود، حتی برای تشخیص عملکرد و یادگیری نیازمند به اجرای چنین ارزشیابی هایی در سرتاسر زندگی هستیم(باود،۲۰۰۰). دوم این که؛ یکی از مفروضه های پذیرفته شده این است که هنگام انتقال پیام از جانب معلم به دانش آموز او می تواند پیام را رمزگشایی کرده ومعنی پیام را بفهمد و متقابلا واکنشی نشان دهد؛ حال آن که برخی پیامها دارای محتوای پیچیده و دشواری هستند که فهمیدن و درک آن ها نیازمند زمان کافی و همچنین بحث و گفتگوی بین دانش آموز و معلم هستند(هایگینس،هارتلی،واسکلتون۲۰۰۱؛ ایوانیک،کلارک و ریمر شاو[۹۴]،۲۰۰۰). سوم این که؛ پنداشتن بازخورد به عنوان یک فرایند شناختی تنها شامل انتقال اطلاعاتی بین معلم و دانش آموز به طور متقابل و تعاملی در قالب انگیزه ها و باورها است. پژوهش ها نشان داده است که بازخوردها از طریق باورهای انگیزشی معلم نظم داده می شوند و بازخورد های بیرونی (معلم) درباره این که دانش آموز چه احساسی (مثبت یا منفی ) نسبت به خود پیدا کند و این که چگونه یادگیری خود را نظم بخشد،بسیار موثر هستند (دیک،۱۹۹۹).
بازخورد چیست؟در بافت گسترده ای از تدریس و یادگیری، بازخورد معلم می تواند این گونه تعریف شود: نحوه ی پاسخ دهی معلم به عملکرد، نگرش و رفتار دانش آموزان در راستای هدف های آموزشی مشخص شده(اسکات[۹۵]،۲۰۰۵). بازخورد می تواند به شکل های گوناگونی نظیر بازخورد نوشتاری، کلامی، حالات و اشارات بدنی، تایید گفته های دانش آموز، تشویق و انتقاد اعمال شود(دینهام[۹۶]،۲۰۰۵). همچنین بازخورد از جانب افراد حاضر در یک کلاس می تواند از مسیر های گوناگون ارائه شود، مثلا بازخورد معلم به دانش آموز،دانش آموز به دانش آموز و دانش آموز به معلم ،که اطلاعات آگاهی دهنده را به یکدیگر مبنی بر نحوه ی عملکرد ارائه می دهند. بازخورد، اصطلاحی است که در علوم مختلف به کار برده می شود و کمابیش معنای واحدی از آن برداشت می شود، اما در آموزش و پرورش بازخورد دارای کاربردی حیاتی است؛معمولا در نگاه اول بازخورد به طور کلی بحث روی “دادن”و “پس دادن” دارد، در حالی که بحث فرایند بازخورد، فراتر و پیچیده تر از آن است. بازخورد شیوه ای است برای اصلاح و یا شکل دادن شیوه ی صحیح مطالب و موارد ارزیابی شده به دانش آموزان، به عبارت دیگر به حلقه ی اتصالی و ارتباطی بین ارزشیابی های معلم و اعمالی که بعد از ارزشیابی انجام می گیرد و باعث تکوین یادگیری در فراگیران می شود، بازخورد گفته می شود(اسکو[۹۷]،۲۰۰۰). سادلر(۱۹۸۹) در تایید بیان فوق می گوید: اگر بازخورد اثر تکوینی بر روی یادگیری نداشته باشد، در حقیقت نمی توان آن را بازخورد محسوب کرد؛ زیرا ماهیت بازخورد بیانگر اصلاح و بهبود یادگیری در فرایند یاددهی محسوب می گردد. در ارتباط با بازخورد بحث های فراوانی صورت گرفته است که همگی حاکی از آنند که بازخورد طرحی قطعی در فرایند های یاددهی و یادگیری می باشد و عنصر مهمی در مجموعه راهبردهای مرتبط با یادگیری محسوب می شود(گیپس و استوبارت،۱۹۹۷).
در حوزۀ تعلیم و تربیت،برای این که بازخورد یک یادگیری مفید را ایجاد کند نباید به صورت پاداش هایی پی در پی ارائه شود بلکه باید به فراخور شرایط و به دنبال عملکردهای متفاوت ارائه شود(خسروی، ۱۳۷۴).
بازخورد باید به صورتی ارائه گردد که دانش آموز قادر به درک آن باشد و تناسب کاملی با پاسخ دانش آمو ز داشته باشد، در آن صورت بازخورد، مفید واقع خواهد شد؛ مثلا اگر یادگیرنده در سطح بازنمایی (شناخت ) عملی باشد، ارائه ی تقویت و بازخورد در سطح تفکر تصویری یا نمادی بی فایده و شاید مضر نیز باشد(کدیور،۱۳۷۹).
لازم به ذکر است بازخورد به صور مختلف از جمله فردی، گروهی، کلامی، غیر کلامی (حرکتی واشاره ای) نوشتاری و یا ترکیبی از آن ها می تواند ارائه می شود که در پژوهش حاضر بازخورد های کلامی و نوشتاری بر اساس مدل بازخورد اصلاحی باتلر و وین(۱۹۹۵) به صورت جداگانه به هر یک از گروه های آزمایشی ارائه شده است. یکی از تدابیر متداول و موثر معلمان در ارزشیابی های رسمی و غیر رسمی از یادگیری دانش آموزان، به منظور دادن بازخورد به آنان، تشویق و ترغیب آنان در یادگیری، و رفع مشکلات یادگیری آنان، استفاده از بازخورد کلامی است. از این نوع بازخورد برای بهبود روش های یادگیری دانش آموزان و شیوه های آموزشی معلم می توان به خوبی استفاده کرد، زیرا بازخوردهای فوری برای معلم و دانش آموز فراهم می آورد. به هنگام ارائه بازخورد کلامی می توان از پرسش شفاهی استفاده کرد. پرسش شفاهی نوعی سوال تشریحی است که به صورت غیر رسمی طرح و جواب آن هم به صورت شفاهی در کلاس ارائه می شود.البته امتحانات رسمی شفاهی را می توان به گونه ای ترتیب داد که از نتایج آنها برای نمره گذاری دانش آموزان استفاده شود.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*